مشکلات جنگل های شمال کشور
مشکلات جنگل های شمال کشور
جنگل های شمال به عنوان تنها جنگل های تجاری ایران و نیز برجامانده ای از جنگل های پهن برگ مناطق معتدله نیمکره شمالی، اهمیت فراوانی برای برنامه ریزان و سیاست گذاران حوزه منابع طبیعی دارند و در طول سالیان گذشته موضوع سیاست های متفاوتی قرار گرفته اند. بنا بر گواهی اسناد موجود، سطح این جنگل ها طی حدود چهل سال گذشته تا به امروز از 3/4 میلیون هکتار به 1/9 میلیون هکتار کاهش یافته است علاوه بر کاهش کمّی سطح جنگل ها، وضعیت کیفی و تنوع و ترکیب گونه ای آن ها نیز تغییر کرده و عموما در جهت کاهش کیفیت بوده است. ناهماهنگی در اجرای طرح های زیربنایی و توسعهای در عرصههای جنگلی شمال ایران، رهاسازی و دفن زبالههای شهری در عرصههای جنگلی همچنین توسعه فعالیت های معدن کاوی در عرصههای جنگلی نیز از جمله این موارد است. بهره برداری از جنگل با هدف معیشتی و سنتی و بهره برداری با هدف بهره برداری صنعتی که با نظارت بخش دولتی انجام می شود با هم ناسازگار بوده و در بلندمدت تخریب جنگل را سبب شده اند. حضور دام های اهلی در جنگل به خصوص در عرصه های بهره برداری شده مانع زادآوری طبیعی جنگل شده و دام ها با چرای نهال ها سبب تخریب آن می شوند. بنابراین دامداری حجم چشمگیری از پیشینه سیاست گذاری و بررسی علل تخریب جنگل ها را به خود اختصاص می دهد. در برخی از مناطقی که دام ها و دامداران از جنگل خارج شده اند تحدید حیات جنگل به خوبی مشاهده می شود.
عمدهترین مشكل جنگلهای شمال مربوط به مسائل اجتماعی و اقتصادی آبادیها و روستاهای حاشیه و درون جنگلهاست؛ به طوری كه جنگلهای مجاور روستاها به علت دخالت روستاییان با قطع گونههای با ارزش چرای دام و قطع سرشاخههای درختان برای تعلیف دام به صورت مخروبه درآمده است.
تغییر کاربری های اراضی یا به منظور انجام کشاورزی بود و یا ساخت ویلا که البته بسیاری از ارزشمندترین گونه های گیاهی و جنگل های هیرکانی را از بین برده است. در مراتع مناطق ساحلی مازندران که هم اکنون فقط مساحت های کمی از آن باقی مانده این تغییر کاربری با شدت زیادی صورت گرفته و هنوز ادامه دارد. مناطق ساحلی از لحاظ وجود گونه های گیاهی نادر و در حال انقراض حایز اهمیت هستند. درمنه خزری و پیچک ایرانی از گونه های شاخص و زیبای مناطق ساحلی هستند که در حال زوال هستند.
سدسازی یکی از عواملی است که به نابودی بخش مهمی از جنگل های هیرکانی منجر شده است. سدهایی که در در دو دهه گذشته احداث شده اند بدون توجه به استانداردهای زیست محیطی ساخته شده و برای ساخت مخزن، تاج و یا آبگیری، ده ها و گاه صدها هکتار از جنگل های هیرکانی بکر و ارزشمند و مراتع کوهستانی را قربانی کرده اند. این طرح ها در حالی اجرا می شوند که بر اساس طرح صیانت از جنگل های شمال پروژه های عمرانی در دست اجرا، نباید منجر به کاهش سطح جنگل شود.
