لرگ pterocarya fraxinfolia

نام های محلی: موتال (آستارا)، متول (گرگانرود)، ملال (تالش)، كوچى، كوچ (رودبار)، کهل (لاهیجان، شهسوار و دیلمان)، سیاه کهل (رامسر و شهسوار)، لرگ، لارگ (نور، کجور، مازندران و گرگان)، قزقره (مینودشت).

از تیره گردو می باشد.

وضع رویش: نسبتاً سریع الرشد، برگریز

درخت لرگ 33 درصد از حجم كل جنگل هاي شمال کشور را تشکیل می دهد و اصولا همراه با توسكاي ييلاقي، افرا (پلت)، توسكاي قشلاقي، ممرز، سفيد پلت، ون و گردو قرار مي گيرد و در برخی از باغات و پارك ها هم به عنوان درخت زینتى کاشته می شود.

ریخت شناسی: لرگ درختی است متوسط و در جنگل هاى مازندران و گیلان قامت این درخت به بیست متر مى رسد و در شرایط مناسب جست های زیادی تولید می کند. ریتیدوم (پوست خارجی درخت) شیار خورده و برگ های مرکب شانه ای آن خیلی بزرگ میباشد و تا 40 سانتی متر طول دارند و به شکل پر هستند. برگ های آن به واسطه رنگ سبز زمردین خود زیبایی خاصی به درخت می بخشند و قبل از افتادن از درخت به رنگ زرد در می آیند. گل های این درخت در ماه فروردین ظاهر می شوند، گل ها در شاتون نر و ماده قرار گرفته است. هر گل نر دارای 16-8 پرچم بوده ولی گل آذین ماده خوشه بلندی با تعداد زیادی مادگی و دو کارپل یک حجره ای تشکیل یافته و پس از بارور شدن میوه شفت خشک بالداری از پیوستن برگه ها تولید می سازد.

نواحی رویشی

رویشگاه: درخت لرگ يكي از درختان زيباي سواحل خزر می باشد که طالب نواحي مرطوب و ساحلي درياي خزر است و از آستارا تا مينودشت در كليه جنگل هاي جلگه اي به طور خودرو رشد می کند. حداکثر ارتفاعی که در جنگل ها بالا می رود در حدود 1000 متردر جنگل های نور می باشد. بهترین جا برای رویش این درخت زمین مسطح و یا دامنه های کم عمق نزدیک رودخانه ها می باشد. این درخت به طور کلی تحمل سرما را ندارد.لرگ برای رشد به آفتاب کامل نیاز دارد و در سایه نمی تواند رشد کند.

پراکنش جهانی: درخت لرگ، درختی زینتی می باشد که بومی قفقاز تا شمال ایران بوده و از جمله در کشورهای ارمنستان، آذربایجان، گرجستان، ایران، روسیه، اکراین و ترکیه دیده می شود.

کاربرد

چوب لرگ سبک بوده و استفاده روستایی زیادی ندارد و از آن در ساختن گاجمه (گاوآهن محلی) استفاده می کنند.

شاخه های جوان به جای نخ و طناب برای بستن اسکلت بناهای روستایی به کار می رود و جای میخ را می گیرد.

از پوست درختان کهن سال، در صورتی که به شکل قالبی خارج شده باشد، سطل آب تهیه می کنند. همچنین قطعاتی از پوست درختان کهن سال را به عنوان لایی پشت پاشنه کفش به کار می برند.

درخت لرگ خاصیت آنتی اکسیدانی دارد و در شمال ایران از درخت لرگ برای امراض جلدی و درمان دیابت استفاده می شود.

برگ درخت لرگ نیز خاصیت درمانی دارد.